Xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ sẽ kiểm soát và nâng cao chất lượng nông sản phẩm, đáp ứng nhu cầu của thị trường cũng như ổn định khâu tiêu thụ. Đây là mục tiêu của một nền nông nghiệp có trách nhiệm và là mục tiêu của Chuỗi an toàn thực phẩm Việt Nam (Viet Nam Food Safety Chain - VfSC) do Viện An toàn thực phẩm và Dinh dưỡng (NFSI) xây dựng - Công ty Cổ phần Vifotec điều phối hoạt động.
Năm 2007, chuyên gia thương hiệu hàng đầu thế giới - Philip Kotler đến Việt Nam, thưởng thức các món ăn và gợi ý: “Hãy biến Việt Nam thành bếp ăn của thế giới”. Gợi ý này cho thấy, ngoài giá trị mang tính lịch sử và văn hóa bản địa, ẩm thực còn đóng vai trò là “đại sứ”, là hình ảnh của một quốc gia, dân tộc. Nguyên thủ một số quốc gia trên thế giới như Mỹ, Romani, Slovakia,… khi đến Việt Nam cũng đã đích thân đi thưởng thức, cảm nhận hương vị đặc biệt của các món ăn đường phố. Tuy nhiên theo các chuyên gia của NFSI, không phải nguyên thủ quốc gia nào đến Việt Nam cũng “dám” thưởng thức những món ăn bình dị này vì lo ngại vấn đề an ninh, an toàn thực phẩm.
VfSC - Chung tay giữ gìn bản sắc Việt với một nền nông nghiệp sạch
Để “Việt Nam trở thành bếp ăn của thế giới” là vấn đề thời sự được cả người sản xuất/ tiêu dùng, cơ quan quản lý Nhà nước, doanh nghiệp và hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp quan tâm nhiều năm qua. Bằng chứng là số các vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra hàng năm không giảm đi mà diễn biến ngày càng phức tạp. Nguyên nhân gốc rễ của nằm trong các khâu của quá trình canh tác, chế biến, vận chuyển, bảo quản,… vì lợi nhuận mà có thể bất chấp các khuyến cáo, quy trình, tùy ý sử dụng các loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, chất cấm trong chăn nuôi, chất bảo quản… để tăng sản lượng hay kéo dài thời gian bảo quản sản phẩm. Đây là nguyên nhân khiến sản phẩm nông nghiệp có lượng tồn dư các chất hóa học, kim loại nặng, khả năng bị nhiễm chéocác vi sinh vật có hại,… gấp nhiều lần giới hạn cho phép. VfSC và định hướng chiến lược Để giải quyết triệt để các nguy cơ gây mất an toàn thực phẩm, đã có nhiều mô hình sản xuất – cung ứng theo chuỗi khép kín “từ trang trại đến bàn ăn” đã được thiết lập, nổi bật là chuỗi VfSC do Công ty Cổ phần Vifotec vận hành. Tuy “sinh sau đẻ muộn” nhưng VfSC đã khẳng định vai trò của mình đối với sự phát triển nền nông nghiệp có trách nhiệm với các mô hình sản xuất, phân phối nông sản theo chuỗi, được kiểm soát chất lượng theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, kiểm soát được cao nhất các nguy cơ gây mất vệ sinh an toàn thực phẩm. Tiêu chuẩn VfSC được xây dựng dựa trên nguyên tắc của các tiêu chuẩn VietGAP, Hữu cơ, OCOP, HACCP, ISO 22000:2018,… áp dụng với các trang trại chăn nuôi, trồng trọt, nuôi trồng thủy sản.Tất cả các khâu đoạn sản xuất, sơ chế, vận chuyển, phân phối,… đều được kiểm soát nghiêm ngặt bằng phần mềm của VfSC, mang đến cho người tiêu dùng một cái nhìn toàn diện về sản phẩm nông nghiệp sạch, truy xuất được nguồn gốc. Theo đó, phần mềm VfSC đã tối ưu hóa việc ghi chép, quản lý chất lượng vật tư đầu vào, quá trình sản xuất, sơ chế, chế biến bằng hồ sơ điện tử; triển khai hình thức chứng nhận GAP điện tử (e.GAP) phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn tương ứng tại mỗi khâu đoạn, đáp ứng cao nhất xu thế phát triển của ngành nông nghiệp. Nguyên tắc và giải pháp của VfSC - Vifotec Tiêu chuẩn của VfSC được xây dựng dựa trên các nguyên tắc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm của tiêu chuẩn VietGAP; AseanGAP; GlobalG.A.P; ASC và quy định của pháp luật Việt Nam. Do đó, khi đăng ký tham gia chuỗi VfSC, các Farm phải cam kết tuân thủ quy trình sản xuất đặc biệt:Không thuốc trừ sâu, hóa học; Không thuốc diệt cỏ, kích thích tăng trưởng; Không hạt giống biến đổi gen; Không phân đạm hóa học – u rê và không chất bảo quản. Đáp ứng các yêu cầu này, Farm mới được đối tác của NFSI chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn tương ứng theo phương thức chứng nhận điện tử (e.GAP). Để tạo hồ sơ điện tử và đăng ký chứng nhận e.GAP, thành viên của cơ sở sản xuất phải được kỹ thuật viên của VfSC hướng dẫn thao tác nhắn tin, chụp và gửi ảnh trên smart phone (có kết nối mạng internet), cập nhật thông tin theo yêu cầu của chuỗi. Dựa trên nền tảng công nghệ Internet of Things (IoT) và blockchain, toàn bộ quá trình sản xuất bao gồm địa điểm, vị trí và công việc hằng ngày của cơ sở sản xuất sẽ được giám sát qua GPS bằng phần mềm VfSC. Dựa trên nền tảng công nghệ blockchain (đóng vai trò như một “cuốn sổ cái”), VfSC đã phát triển thêm hệ thống cảnh báo dịch bệnh, hỗ trợ sản xuất và nhắc việc định kỳ. Tất cả công việc hằng ngày của trang trại sẽ được ghi nhận vào “cuốn sổ cái” dưới dạng nhật ký điện tử, thông tin minh bạch, bảo mật và không thể chỉnh sửa bởi bất kể ai.Lý do vì các “khối”- block được liên kết với nhau bằng các thuật toán phức tạp, tạo thành “chuỗi” – chain, nên khi có bất kỳ cố gắng nhằm thay đổi dữ liệu đều bị phát hiện và từ chối bởi hệ thống. Công tác kiểm soát chất lượng vật tư nông nghiệp đầu vào được thực hiện thường xuyên nhằm đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, ngăn ngừa các yếu tố có khả năng tác động, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Trước khi đưa vào sơ chế phải được test nhanh nhằm phát hiện một số chỉ tiêu an toàn thực phẩm và được chứng nhận phù hợp theo các tiêu chuẩn ISO, HACCP, nguyên tắc an toàn thực phẩm,… tương ứng. Trước khi phân phối ra thị trường, đến tay người tiêu dùng, sản phẩm tiếp tục được VfSC lấy mẫu ngẫu nhiên để kiểm tra các chỉ tiêu: dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, vi sinh vật,... Bằng sự nỗ lực của VfSC, ngành nông nghiệp đang có những chuyển biến rõ nét và định hướng đến sản xuất bền vững, tạo ra các sản phẩm nông nghiệp “sạch” từ trang trại đến bàn ăn,… Đây cũng là khẳng định vai trò và định hướng của chuỗi VfSC trong xây dựng và phát triển một nền nông nghiệp có trách nhiệm. Tổng Giám đốc Vifotec – Nguyễn Thị Minh Hằng cho biết, hiện đã có hàng trăm trang trại đăng ký tham gia VfSC, cung cấp đa dạng các sản phẩm nông nghiệp: rau, củ, quả, thịt gia súc, gia cầm, cá,… Tất cả các gói sản phẩm/ thực đơn đều được các chuyên gia dinh dưỡng tư vấn đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng cần có trong một bữa ăn.
